Postępujący proces urbanizacji prowadzi do znacznego zwiększenia powierzchni nieprzepuszczalnych, takich jak drogi, chodniki, parkingi, place, dachy budynków czy nawierzchnie betonowe. W efekcie woda opadowa nie może naturalnie wsiąkać w grunt, lecz szybko spływa do kanalizacji deszczowej, cieków wodnych lub najniżej położonych części miasta.
W środowisku naturalnym część opadu zostaje zatrzymana przez roślinność, część infiltruje do gruntu, a część powoli odpływa powierzchniowo. W mieście ten cykl zostaje zaburzony. Skraca się czas odpływu, zwiększa objętość spływu powierzchniowego i rośnie ryzyko przeciążenia kanalizacji. Systemy retencyjne mają za zadanie przywracać część naturalnych mechanizmów obiegu wody, czyli zatrzymywać, spowalniać, rozpraszać i stopniowo odprowadzać wodę opadową.
Znaczenie systemów retencyjnych podczas gwałtownych opadów
Gwałtowne opady charakteryzują się dużą intensywnością w krótkim czasie. Nawet jeżeli całkowita suma opadu nie jest wyjątkowo wysoka, nagłe dopływy wody mogą przekraczać możliwości kanalizacji deszczowej oraz lokalnych odbiorników. Prowadzi to do podtopień ulic, piwnic, parkingów podziemnych, przejść dla pieszych, infrastruktury technicznej i terenów zabudowanych.
Systemy retencyjne w mieście zmniejszają to ryzyko, ponieważ przejmują nadmiar wody w momencie największego natężenia opadu. Zbiorniki retencyjne, ogrody deszczowe, niecki infiltracyjne, rowy chłonne, zielone dachy, skrzynki rozsączające i nawierzchnie przepuszczalne ograniczają szybki odpływ wody z powierzchni zurbanizowanych. Dzięki temu kanalizacja nie jest obciążana jednocześnie całą objętością opadu, a woda może być stopniowo odprowadzana, rozsączana lub wykorzystywana lokalnie.
Retencja jako element odporności miasta na ekstremalne zjawiska pogodowe
Współczesne miasta muszą być projektowane z uwzględnieniem większej zmienności warunków pogodowych. Długie okresy bezdeszczowe mogą przeplatać się z intensywnymi opadami, które w krótkim czasie dostarczają dużą ilość wody. Systemy retencyjne zwiększają odporność miasta na takie zjawiska, ponieważ pozwalają zarządzać nadmiarem wody w bardziej elastyczny sposób.
Z naukowego punktu widzenia retencja miejska jest jednym z kluczowych narzędzi adaptacji do zmian klimatu. Łączy funkcje hydrologiczne, techniczne, środowiskowe i społeczne. Dobrze zaprojektowane systemy retencyjne zmniejszają ryzyko strat materialnych, poprawiają bezpieczeństwo mieszkańców, wspierają stabilność infrastruktury oraz pozwalają traktować wodę opadową nie jako problem, lecz jako cenny zasób.
